Project HLG

Project HLG

Al een lange tijd is een rechtstreekse treinverbinding tussen Heerenveen en Groningen en wens in zowel Fryslân als Groningen. Daarbij wordt in eerste instantie gedacht aan de Zuiderzeelijn, al dan niet in gefaseerde variant. In de politieke besluitvorming is dit tracé echter op de lange baan geschoven.

 

Ondanks dat de Zuiderzeelijn via Drachten voorlopig nog geen werkelijkheid zal worden, is het toch mogelijk om op relatief korte termijn een rechtstreekse treinverbinding tussen Heerenveen en Groningen tot stand te brengen. De truc is het doorkoppelen van een treinverbinding Heerenveen – Leeuwarden aan de reeds bestaande en geplande sneltreinen Leeuwarden – Groningen. Zeker met het oog op eventuele elektrificatie van het traject Leeuwarden – Groningen is een doorgaande treinverbinding een aantrekkelijke optie die de business case van investeringen op beide spoorlijnen kan verbeteren.

 

Bus vs. Trein

Door het inleggen van een treinverbinding Heerenveen – Leeuwarden – Groningen (kortweg: “HLG”) wordt de bestaande Q-liner 315 overbodig en kan komen te vervallen.

Op deze manier worden financiële middelen vrijgespeeld. De Q-liner doet er 52 minuten over om van Groningen naar Heerenveen te komen.  Deze Q-liner kent slechts één stop (Heerenveen-Oost) voor dat de bestemming Heerenveen (bus)station word bereikt.

Q315

Qliner 315

 

In de huidige situatie doet de trein er langer over, waarbij er twee opties mogelijk zijn om de route per trein af te leggen vanuit Groningen naar Heerenveen:

  1. Stoptrein Groningen – Leeuwarden  met overstap op de IC naar Heerenveen (70min.)
  2. Sneltrein Groningen – Leeuwarden met overstap op de Sprinter naar Meppel (62min.)

HLG kort   HLG lang

Reisplanner ©ActuTrein Lite

Op dit moment is er dus altijd een combinatie van een stoptrein en/of een sneltrein.

 

In het kader van het project Extra Sneltrein Groningen – Leeuwarden (ESGL) is reeds besloten de sneltrein tussen beide provinciehoofdsteden te versnellen. Ook is in het kader van de aanpak Zwolle – Herfte reeds voorzien dat de Intercity tussen Leeuwarden en Zwolle in de toekomst 2x per uur als een volwaardige Intercity gaat rijden, waarnaast 2x per uur een Sprinter op hetzelfde traject rijdt.

 

De versnellingsmaatregelen in het kader van Project ESGL leiden er toe dat het vanaf 2018 mogelijk moet zijn om in ongeveer 50 minuten een doorgaande sneltrein Heerenveen – Leeuwarden – Groningen te rijden. Wanneer deze trein tussen Heerenveen en Leeuwarden als stoptrein rijdt zal de reistijd iets langer zijn, zo’n 55 minuten.

 

Elektrificatie spoorlijn Leeuwarden – Groningen = reistijd reduceren

Door het baanvak van Leeuwarden – Groningen te elektrificeren zal het probleem van de lange reistijd (62 min) vanuit Groningen (via Leeuwarden) naar Heerenveen flink gereduceerd kunnen worden. De reistijd word na elektrificatie met 8-12 minuten gereduceerd en zal uitkomen op 52 minuten en staat hiermee bijna gelijk aan de Q-liner.

HLG als goede concurrent voor de auto

Als Project HLG inclusief elektrificatie gerealiseerd wordt, dan kan de reistijd nogmaals verkort worden door de baanvaksnelheid verder te verhogen en de stations geschikt te maken om met een hogere snelheid in- en uit te rijden. Een reistijd van 45 minuten tussen Groningen en Heerenveen is dan binnen handbereik. Daarnaast is deze compleet nieuwe verbinding een goede concurrent voor de auto, die er 45 minuten over doet zonder verkeershinder.

 

Verschillende varianten

 

 Het Project HLG kan op verschillende manieren worden uitgevoerd. Een kleine (doch niet limitatieve) opsomming:

 

  • Doorkoppelen sneltreinen Leeuwarden – Groningen aan Sprinter Leeuwarden – Zwolle: Kosten zeer beperkt, aangezien alle treinen al rijden. Deze optie ligt met name voor de hand als het traject naar Groningen geëlektrificeerd wordt, zodat hetzelfde (elektrische) materieel kan worden gebruikt.

 

  • Verlengen sneltreinen Leeuwarden – Groningen van/naar Heerenveen: Kosten iets hoger, omdat er een extra sneltrein tussen Leeuwarden en Heerenveen toegevoegd wordt bovenop het bestaande aanbod. Opening van spoorbruggen kan echter een probleem vormen.

 

  • Doortrekken NS-Intercity Zwolle – Leeuwarden naar Groningen: De meest kwalitatieve oplossing is de Intercity’s uit de Randstad in Leeuwarden door te trekken naar Groningen. Zo vreemd is de derde variant niet: In tegenstelling tot de andere Noordelijke Nevenlijnen behoorde Leeuwarden – Groningen tot de jaren ’90 tot het kernnet en is deze pas bij de komst van NoordNed bij de contractsectorlijnen gevoegd. Voorwaarde voor deze variant is echter wel, dat het traject Leeuwarden – Groningen geëlektrificeerd wordt. Daarnaast vereist dit een verandering van de concessiegrenzen. Een mogelijke uitruil zou kunnen zijn dat de naar Groningen te verlengen Intercity bij de Hoofdrailnetconcessie komt en dat de stoptreinen van en naar Zwolle dan gedecentraliseerd worden en bij de regioconcessies gaan horen.

Trein sneller dan bus

Financiering

De kosten van Project HLG worden bepaald door de scope en de gekozen variant. Door het vervallen van Q-liner 315 staan hier echter ook besparingen tegenover.

 

De structurele besparingen door het laten vervallen van Qliner 315 wordt geraamd op ongeveer één miljoen euro op jaarbasis.

 

Indien gekozen wordt voor het laten doorrijden van de regionale sneltrein naar Heerenveen, zal de provincie een bedrag per dienstregelingskilometer of dienstregelingsuur aan de exploitant gaan betalen. Dit bedrag is van diverse factoren afhankelijk: diesel of elektrisch, dienstregeling en frequentie, opbrengstverantwoordelijkheid,  enzovoort. In de variant waarbij de NS-Intercity naar Groningen gaat doorrijden ligt een exploitatiesubsidie echter niet voor de hand. Kernnetverbindingen moeten in beginsel zichzelf bedruipen en hoewel NS daarover geen informatie verstrekt, lijkt het waarschijnlijk dat de Intercity-verbindingen naar Leeuwarden en Groningen voor NS gemiddeld of zelfs (door de relatief grote afstand en daardoor hogere prijzen) bovengemiddeld winstgevend zijn. Een sneltrein of Intercity tussen Leeuwarden en Groningen moet naar onze inschatting rendabel te exploiteren zijn. Ten aanzien van de infrastructuur zijn in principe geen investeringen vanuit Project HLG noodzakelijk. Infraverbeteringen tussen Leeuwarden en Groningen worden reeds gefinancierd vanuit Project ESGL en een eventuele elektrificatie.