Spoorlijn Leeuwarden-Groningen (- Dld)

Spoorlijn Leeuwarden-Groningen -Bremen (-Hamburg)

Friese poort naar Europa

Geschiedenis:
De spoorlijn werd op 1 juni 1866 geheel enkelsporig geopend en maakte in het verleden deel uit van de staatslijn B, die liep van Harlingen tot Nieuwe- schans. Het gedeelte Groningen – Zuidbroek wordt in 1913 dubbelsporig gemaakt. De spoorlijn Groningen – Leeuwarden heeft een lengte van 54Km.

 

Spoorverdubbeling Leeuwarden-Groningen:
In de jaren ’80 werd er een nieuw format door de NS gepresenteerd onder de naam: Rail ’21 “Sporen naar een nieuwe Eeuw” waarin ook de toekomstplannen voor Friesland werden voorgesteld. Het laatste deel van de staatslijn Leeuwarden – Groningen heeft lang op het lijstje gestaan als onderdeel van het IC-net (Intercitynet). Bij de presentatie in 1988 was dit allemaal weer te niet gedaan en was de lijn slechts gepromoveerd van Boemellijn (lees Stoplijn) tot IRS-net (Inter Regio Snel-net). Hiermee waren dus direct de plannen voor volledige verdubbeling en elektrificatie van het Spoor tussen Leeuwarden en Groningen de prullenbak in gegaan.
Er werd in de jaren ’90 nog wel een besluit genomen om meer treinen in de dienstregeling op te nemen en daarvoor was verdubbeling nodig. In 1998 is het traject Grijpskerk – Veenwouden verdubbeld. De baanvaksnelheid op dat deel van het traject is verhoogd tot 140 kilometer per uur. Het was oorspronkelijk de bedoeling om het Groningen – Leeuwarden integraal te verdubbelen, maar daarvoor ontbraken de middelen. Er zijn nog altijd plannen om de rest van de lijn alsnog te verdubbelen. Daarvoor moet onder andere de oude enkelsporige spoorbrug over het Van Starkenborghkanaal bij Zuidhorn vervangen worden. Er is al wel een ruimtelijke reservering voor het tracé voornamelijk rondom het spoor (grond). De spoorlijn Groningen – Leeuwarden is beveiligd met ATB-NG.

 

Overname van de NS:
De spoorlijn Groningen – Leeuwarden is in 1999 overgenomen door NoordNed en in 2003 overgedragen aan Arriva. Het is een decentrale spoorlijn, dat wil zeggen dat de spoorlijn niet valt onder de verantwoordelijkheid van het ministerie van verkeer en waterstaat, maar valt onder een decentrale overheid. In dit geval de provincie Groningen en Friesland. De vervoersconcessie is in handen van Arriva. Daarmee heeft Arriva het alleen recht om op de lijn treinen te laten rijden.

Aankomende veranderingen (ter bevordering van Project ESGL):
Een aantal aanpassingen aan de lijn Leeuwarden – Groningen  zitten al in de planning. Baanvak snelheid Leeuwarden-Veenwouden is verhoogd naar 130km/pu en tussen Grijpskerk en Hoogkerk naar 120km/pu. Verder wordt het spoor  verdubbeld tussen  Zuidhorn en Hoogkerk. En er gaan extra treinen tussen Leeuwarden en Groningen  rijden (2 stoptreinen en 2 sneltreinen). Een extra perron wordt er bij gebouwd op Leeuwarden-CS die nodig is  om de toename van treinverkeer op de lijn Leeuwarden-Groningen te verwerken.  Er komen 8 compleet  vernieuwde overwegen, circa 14 km complete spoorvernieuwing ook het vernieuwen van spoor op bruggen op 4 locaties word gerealiseerd. Ook het compleet vernieuwen van 3 wissels en  circa 0,5 km partiële spoorvernieuwing is aan de orde. Bron: Arriva en ProRail

Leeuwarden - perron 6

Toekomstbeeld voor de lijn Leeuwarden – Groningen-(Bremen):

 

Concrete maatregelen: De spoorlijn Leeuwarden – Groningen verbindt de provinciehoofdsteden van Fryslân en Groningen. Op dit traject rijden twee stoptreinen en één sneltrein per uur. De sneltrein stopt onderweg alleen in Buitenpost en is met name populair onder forensen en studenten die op dit traject pendelen. De stoptrein heeft een belangrijke rol in de ontsluiting van de aan de spoorlijn gelegen plaatsen: Hurdegaryp, Feanwâlden, De Westereen en Buitenpost.

 

Twee sneltreinen per uur
De verbetering van de spoorlijn Leeuwarden – Groningen is opgenomen als concreet project in het Regio-Specifiek Pakket (RSP). Tot 2017 worden maatregelen uitgevoerd die het mogelijk moet maken om ieder uur twee sneltreinen te laten rijden. De maatregelen in Fryslân zijn beperkt. In Leeuwarden wordt een extra perron (spoor 6b) gebouwd en tussen Leeuwarden en Feanwâlden wordt de baanvaksnelheid verhoogd naar 130 kilometer per uur.

 

Maatregelen zijn onvoldoende
Hoewel het positief is dat er wordt geïnvesteerd in de spoorlijn Leeuwarden – Groningen, vreest de Werkgroep dat de maatregelen onvoldoende zijn. De snelheidsverhoging op het traject Leeuwarden – Feanwâlden maakt het maar nét mogelijk dat de tweede sneltrein kan rijden; een vertraging zal snel worden doorgegeven op andere treinen, waardoor een olievlekwerking optreedt. Tussen Leeuwarden en Feanwâlden is maar één passeermogelijkheid, in Hurdegaryp. Hier is spoor 2 het doorgaande spoor en spoor 1 het passeerspoor. In de huidige dienstregeling passeren hier alleen de stoptreinen elkaar. Doordat het passeerspoor slechts een beperkte lengte heeft is Hurdegaryp ongeschikt om sneltreinen elkaar te laten passeren: door de korte lengte van het passeerspoor zal tenminste één van de treinen moeten stilstaan of zeer langzaam rijden.

Lw-Gn-Br (-Dld)

Werkgroep: vóór 2017 traject Camminghaburen – Hurdegaryp verdubbelen
De Werkgroep is van oordeel dat een stabiele treindienst met 4 treinen per uur (2 stoptreinen en 2 sneltreinen) tussen Leeuwarden en Groningen alleen mogelijk is indien het spoor tussen Leeuwarden en Feanwâlden partieel verdubbeld wordt. Het traject tussen Leeuwarden Camminghaburen en Hurdegaryp is hier het meest voor geschikt. Er zijn slechts twee enkelsporige overwegen op dit traject (Alddiel en bij Tytsjerk); de overweg in de N355 bij Hurdegaryp is al dubbelsporig. Bovendien is dubbelspoor hier zonder grote of kostbare ruimtelijke ingrepen inpasbaar.

 

Werkgroep: vóór 2017 snelheid Leeuwarden – Feanwâlden omhoog naar 140 km/h
Het plan is om de baanvaksnelheid vóór 2017 te verhogen van 100 naar 130 km/h. De Werkgroep stelt dat het opportuun is om hier 140 km/uur van te maken. De meerkosten voor deze hogere snelheid zijn écht marginaal terwijl hierdoor toch meer en betere ruimte ontstaat om vertragingen in te halen. Tussen Feanwâlden en de grens met Groningen is de baanvaksnelheid reeds 140 km/h.

 

Werkgroep: tijdpad naar volledige verdubbeling en elektrificatie na 2017

Momenteel rijden er Stadler D-GTW (Diesel Elektrisch) treinstellen op deze lijn. Deze stellen zijn zéér luidruchtig bij het stationair draaien op het emplacement te Leeuwarden maar ook bij het optrekken (100-120dB) voor het verlaten van het betreffende station. De Stadler D-GTW produceert een dusdanige geluidsoverlast wat te vergelijken is met een opstijgende JSF. Een Stadler E-GTW produceert hiermee 95% minder aan geluid dan de Diesel variant. Om overlast voor omwonenden te voorkomen is de optie om over te stappen op een E-GTW wenselijk. Hiervoor zal de spoorlijn Leeuwarden – Groningen wel geëlektrificeerd moeten worden. Aanschaf van nieuw materieel zal niet nodig zijn, de Stadler D-GTWs zijn middels een kleine aanpassing in het motor gedeelte en het plaatsen van een pantograaf op de bovenzijde van het treinstel snel om te bouwen tot een elektrische variant. Ondanks de maatregelen ten behoeve van een tweede sneltrein blijft de capaciteit van de spoorlijn Leeuwarden – Groningen suboptimaal: nog zijn er lange enkelsporige deeltrajecten waardoor treinen in tegenovergestelde richtingen elkaar bij vertragingen snel in de weg zitten. Bij vier treinen per uur per richting leidt dit tot olievlekwerking. De kwaliteit en betrouwbaarheid van de treinverbinding is daarom laag. De enige structurele oplossing is een volledige verdubbeling van het gehele traject. Met het oog op duurzaam verkeer en vervoer en stijgende dieselprijzen pleit de Werkgroep voor een tijdpad naar elektrificatie van de Noordelijke Nevenlijnen. In 2020 loopt de concessie voor deze spoorlijnen af en wordt naar verwachting nieuw materieel besteld. Omdat elektrificatie tijdens de looptijd van een concessie leidt tot hoge kosten in verband met aanpassing van niet-afgeschreven materieel, is 2020 een uitgelezen kans om over te schakelen op elektrische treinen. Indien de concessie wederom een tijdsduur heeft van 15 jaar, doet een volgende kans zich pas in 2035 voor.

©E-GTW Stadler Rail AG

 

Werkgroep: Aansluiting zoeken bij project sneltrein Groningen – Bremen 

De Provincie Groningen en Duitse deelstaat Niedersachsen werken aan de realisatie van een sneltrein tussen Groningen en Bremen. De Werkgroep stelt dat de Provincie Fryslân bij dit initiatief moet aanhaken en moet inzetten op het geheel of gedeeltelijk doortrekken naar Leeuwarden van deze sneltreinen. In de zomermaanden kunnen bovendien enkele treinen doorrijden naar Harlingen Haven, in aansluiting op de boten van/naar Vlieland en Terschelling. Tevens is de lijn goed uit te nutten voor Zuivelknooppunt Friesland, om het grootste afzet gebied van Europa, Duitsland te bevoorraden. Ook ontstaat er weer een verbinding van het (oude) Friese volk via deze spoorlijn tussen beide landen.

 

goedverv