Upgrade Aansluiting Nevenlijnen in Friesland

nevenlijntjes anno nu

Noordelijke Nevenlijnen anno 2015

 

Huidige status:
Het belang van de bovengenoemde spoorlijnen is met het verschuiven van de vervoersstromen steeds meer in het regionale verkeer komen te liggen, waarbij de kleinere steden per trein verbonden worden met de Provincie hoofdsteden Leeuwarden en Groningen en/of de Randstad. In de huidige situatie liggen met name de knelpunten op de aansluiting tussen de kleinere steden en de steden Leeuwarden & Groningen en/of overstap van de Nevenlijnen naar  de Randstadlijnen . Deze overstap tijden zijn voor de reiziger nét haalbaar doch veelal té krap om fatsoenlijk de desgewenste trein te behalen naar zijn of haar eindbestemming. Daarom kan gedacht worden aan het herijken van de starre dienstregeling(en) en daar waar nodig aan partiële spoorverdubbeling om een aantrekkelijke overstap/reistijd te kunnen realiseren. Voor de lijn Leeuwarden – Groningen ligt ten aanzien van het uitbreiden van de capaciteit de nadruk op het verminderen van de kwetsbaarheid van de dienstregeling na uitvoering van het Project ESGL: verdubbeling tussen Leeuwarden – Camminghaburen en Veenwouden. Hierbij zou het zelfs mogelijk zijn om de spoorlijn tussen de beide provincie hoofdsteden te elektrificeren.

Dienstregeling VenA ochtend Lw   VenA Lw middag

De overstapknelpunten liggen met name op de relaties Sneek – Leeuwarden – Groningen en Sneek – Leeuwarden – Randstad. Maar ook in de relaties Harlingen – Leeuwarden – Groningen en Harlingen – Leeuwarden – Randstad is de overstaptijd érg aan de krappe kant.

 

Herijken van de dienstregeling(en):
Bij het herijken van de dienstregeling(en) staat het belang van de reizigers voorop. Een gemiddelde overstaptijd van 5 minuten is gewenst. Hiervoor zal de dienstregeling van Arriva strak op de dienstregeling van de NS afgestemd moeten worden, die gebonden is aan allerlei beperkingen in de infrastructuur in heel Nederland. Voor een nevenlijnvervoerder zoals Arriva vormen enkelsporige trajecten en beweegbare bruggen echter een belangrijke beperkende factor bij het bepalen van de dienstregeling.

 

Dienstregeling Leeuwarden – Sneek:
Bij aanpassingen van de dienstregeling  kan voor de spoorlijn Leeuwarden – Sneek gedacht worden aan een kwartierdienstregeling. Hierbij is het de doelstelling dat er wordt geprobeerd om de kwartier dienst op de bestaande infrastructuur af te handelen. Een kwartier dienst betekent dat treinen elke 7,5 minuten een trein uit tegengestelde richting moeten passeren.  De rijtijd op een enkelsporig traject mag dus niet langer zijn dan 7,5 minuten. De rijtijd tussen Leeuwarden en Mantgum is nu nog 8 minuten. Reductie van de rijtijd is mogelijk, met een kleine versnelling op emplacement Leeuwarden of met hogere baanvaksnelheid. Vervolgens moet er in 7,5 minuut van Mantgum naar Sneek Noord, gereden worden, terwijl dat nu nog 9 minuten is. Daar moet er dus 1,5 minuut vanaf, oftewel moet er 16,5 procent rijtijdwinst geboekt worden. Wellicht kan dat nét als de baanvaksnelheid naar 140 km/uur wordt verhoogd. Als dat niet lukt, is een klein stuk spoorverdubbeling nodig van Sneek Noord richting Leeuwarden waarna er  t.h.v de Hegedyk te Jellum  middels een wissel weer op enkel spoor het laatste stuk naar Leeuwarden afgelegd word. In Sneek is vervolgens een keertijd van een kleine 10 minuten, wat ruim voldoende is.

 

Dienstregeling Harlingen – Leeuwarden:
De huidige ambitie voor de spoorlijn Leeuwarden – Harlingen is beperkt. Het verhogen van de baanvaksnelheid verkort de reistijd en maakt meer mogelijk qua aansluittijden in Leeuwarden. Daarnaast vergroot dit de speling in de dienstregeling, waardoor de treinverbinding kwalitatiever en betrouwbaarder wordt. Ook kan gedacht worden aan de inleg van semi-sneltreinen, door bijvoorbeeld stations als Deinum en Dronrijp nog maar één in plaats van twee keer per uur te bedienen. Zie daarover bij “aanpassingen op en rondom het spoor.”

 

Dienstregeling Leeuwarden – Groningen:
Het is Project ESGL in het leven geroepen om een extra sneltrein te laten rijden in de toch al krappe  dienstregeling op de spoorlijn Leeuwarden – Groningen. Hierdoor zullen er nog meer reizigers gebruik gaan maken van deze lijn. In Fryslân blijven de bestaande enkelsporige traject gehandhaafd, wat een groot risico vormt voor de betrouwbaarheid van de dienstregeling. Met een extra sneltrein (= 33% meer treinen overdag) is de capaciteit van de spoorlijn maximaal benut, waardoor er geen ruimte is om vertraging op te vangen. Een vertraagde trein zal zijn vertraging doorgeven aan tegemoetkomende treinen, die dat vervolgens ook zullen doen. Er ontstaat zo een sneeuwbaleffect. Om de capaciteitsdruk in de dienstregeling in de toekomst enigszins te beperken, kan er gedacht worden aan enkele aanpassingen aan het spoor. (Zie aanpassingen op en rondom het spoor) Een optie die meegenomen zou kunnen worden, is dat de spitshalte Achter de hoven een volwaardige functie gaat krijgen als stoptreinhalte om zo het nabijgelegen “Plein de Centrale” en omliggende scholen zoals het Van Hall te kunnen  bedienen. Beiden liggen op  loopafstand (c.a. 7 minuten) van het station Achter de Hoven af. Ook de omliggende woonwijken zullen hierdoor beter worden ontsloten.

 

Aanpassingen op en rondom het spoor:
Ook op en rondom het spoor zal het een en ander kunnen worden verbeterd. Hierbij kan gedacht worden aan partiële spoorverdubbeling, snelheidsverhoging en elektrificatie. De capaciteit van de infrastructuur wordt na uitvoering van het Project ESGL eigenlijk onvoldoende voor een betrouwbare dienstuitvoering.

elektrificatie nevenlijntjes

 

Spoorlijn Leeuwarden – Sneek:
Om een strakke dienstregeling te verkrijgen, zal naast het herijken van de huidige dienstregeling ook enige aanpassingen aan het spoor gerealiseerd kunnen worden. Voor de lijn Leeuwarden – Sneek kan hierbij gedacht worden aan partiële verdubbeling tussen Leeuwarden en Sneek-Noord. Het gedeelte Hrmk (brug Van Harinxmakanaal) tot aan station Leeuwarden zal waarschijnlijk enkelsporig blijven i.v.m. weinig beschikbare ruimte en de brug. In de dienstregeling zou dit betekenen dat er een korte kering van zo’n 5 minuten in Leeuwarden zal plaatsvinden. Vervolgens kruisen de treinen elkaar op een nieuw stuk dubbelspoor tussen Mantgum en de Hrmk, en nog een keer 7,5 minuten later, ongeveer halverwege Mantgum en Sneek Noord. Voor deze variant mag men dus zo ongeveer het hele stuk tussen Sneek Noord tot en met t.h.v de Hegedyk te Jellum  waarna er  middels een wissel weer op enkel spoor het laatste stuk naar Leeuwarden afgelegd word. Het alternatief is een lange kering in Leeuwarden (15 minuten), waarbij de trein naar Sneek vertrekt als de trein uit Sneek net binnen is. Er staat dan dus altijd een trein naar Sneek langs het perron in Leeuwarden, waardoor voor deze treindienst twee perronsporen nodig zijn. In dat geval kan echter wel volstaan worden met snelheidsverhoging waardoor de treinen in Mantgum en Sneek-Noord elkaar kunnen passeren op de bestaande passeersporen.

 

 

Spoorlijn Leeuwarden – Harlingen:

 

Onderzoek naar meer mogelijkheden en meerwaarde van een Sneltrein Leeuwarden – Harlingen:
Gezien het grote verschil in het aantal reizigers van/naar Harlingen en Franeker enerzijds en Deinum en Dronrijp anderzijds, kan het de moeite waard zijn om te onderzoeken of een sneltrein en partiële verdubbeling  op dit traject ook een meerwaarde zal hebben. Een treinreis van Leeuwarden naar Harlingen Haven duurt momenteel 25 minuten voor een traject van 27 kilometer, een gemiddelde snelheid van 65 kilometer per uur. Het verhogen van de baanvaksnelheid van 100 naar 140 km/uur verkort de reistijd en maakt meer mogelijk qua aansluittijden in Leeuwarden. Met een partiële verdubbeling tussen Deinum en Harlingen zal de speling in de dienstregeling nog wat extra vergroot worden, waardoor de treinverbinding kwalitatiever en betrouwbaarder wordt. In combinatie met snelheidsverhoging kan de reistijd tussen Harlingen en Leeuwarden tot ongeveer 15 minuten gereduceerd worden.

 

Spoorlijn Leeuwarden – Groningen:
Omdat na uitvoering van het Project ESGL de capaciteit tussen Groningen en Leeuwarden vrijwel maximaal benut is en de dienstuitvoering daardoor erg kwetsbaar zal worden, is het wenselijk om deze lijn verder te verdubbelen (Leeuwarden-Camminghaburen – Veenwouden) en elektrificatie op de lijn toe te passen. Ook kan de snelheid verhoogd worden naar 140 km/uur. Na deze aanpassingen zal de dienstregeling ongetwijfeld beter en stabieler zijn dan na uitvoering van het Project ESGL het geval is.

 

Aanpassingen emplacement  Leeuwarden:
Ook op het emplacement van Leeuwarden-CS zullen enkele aanpassingen gerealiseerd moeten worden voor een soepele verloop van een dienstregeling naar elk deel van het land / provincie. Hierbij spreekt men over het “robuust maken” van het emplacement (herinrichting emplacement) Leeuwarden-CS. Gedacht kan worden aan een emplacement  met vrij liggende sporen naar bestemming. Er moet echter niet vergeten worden dat het volledig saneren van wissels ten koste gaat van de flexibiliteit en gebruiksmogelijkheden van de infrastructuur.