Vertunnelen Overweg ‘de Schrans’ Noodzakelijk!

Vertunnelen Overweg ‘de Schrans’ Noodzakelijk!

Overweg  ‘de Schrans’ vormt een zeer belangrijke ontsluitingsweg van en naar de wijk Huizum. Dagelijks maken duizenden voetgangers, fietsers, auto’s en bussen gebruik van de overweg. Daarnaast passeert er 6 keer per uur een trein en in de toekomst wordt dit 8 keer per uur. De overweg is bij elke passerende trein relatief lang gesloten door de vertrekprocedure voor de treinen vanaf het station en de lage passeersnelheid van treinen vanuit camminghaburen. Al met al is de overweg zeer druk bezet en deze druk wordt in de komende jaren alleen maar groter. Het is tijd voor verandering om ervoor te zorgen dat overweg ‘de Schrans’ geen onveilige en overbezette flessenhals in Leeuwarden wordt.

Huidige situatie overweg “de Schrans”

 

 

Drukste overweg van Friesland

Met alleen al de passage van ruim 17.000 fietsers, is overweg “de Schrans” de drukste overweg van héél Friesland!!

 

Mogelijke oplossingen

De huidige situatie kent volgens de Werkgroep Spoor in Friesland drie mogelijke oplossingen:
1. Geheel vertunnelen van de overweg voor al het verkeer;
2. Vertunnelen van de overweg voor fietsers en voetgangers en overweg behouden voor overig verkeer;
3. Vertunnelen van de overweg voor fietsers en voetgangers en overweg sluiten;

Optie één: Geheel vertunnelen van de overweg

De veiligheid van overweg ‘de Schrans’ wordt aanzienlijk verbeterd met het volledig vertunnelen van overweg. De treinen die de overweg passeren zijn bezig met een vertrek- of aankomstprocedure en hoeven geen rekening meer te houden met het verkeer. Daarnaast kan het verkeer ongestoord doorrijden naar het kruispunt met de Oostergoweg/Stationsweg en wordt de wachttijd voor al het kruisende verkeer weg-genomen. Op het traject Leeuwarden-Groningen wordt in Groningen en Hurdegaryp ook gewerkt aan het vertunnelen van wegen, omdat een drukke overweg midden in een stad niet meer past. Ook ProRail heeft in een gesprek in augustus 2014 laten doorschemeren dat ze graag van de overweg af wil in verband met de veiligheid. De voordelen van het geheel vertunnelen van de overweg gaan verder dan alleen de veiligheid. In het kader van project ESGL en station Werpsterhoeke heeft deze optie meer (kostenbesparende) voordelen te bieden. Dit wordt behandeld na het toelichten van optie twee en drie.

Optie twee: Gedeeltelijk vertunnelen en behoud overweg

Het vertunnelen van de overweg voor fietsers en voetgangers en het behouden van de overweg voor het overige verkeer zal de veiligheid in beperkte mate bevorderen. De overweg zal weliswaar van ±17.000 fietsen per dag ontlast worden, maar de situatie van lange sluitingstijden van de spoorbomen en het passeren van treinen in aankomst- en vertrekprocedures zal gehandhaafd blijven. Daarnaast zal de situatie voor het wegverkeer aanzienlijker krapper worden, dit is zeker voor de bevoorradingsvracht van de Schans niet wenselijk. Een investering in deze vorm zal, volgens de Werkgroep spoor in Friesland, te weinig bijdragen aan het veiliger maken van de situatie. Daarnaast spelen bovengenoemde voordelen bij deze optie geen rol.

Optie drie: Gedeeltelijk vertunnelen met sluiten overweg

Het vertunnelen van de overweg voor fietsers en voetgangers waarbij de overweg wordt gesloten biedt dezelfde voordelen als het geheel vertunnelen van de overweg. De veiligheid zal aanzienlijk worden verbeterd en het fietsverkeer kan goed doorstromen. Bij deze optie zijn de eerdergenoemde voordelen voor project ESGL en station Werpsterhoeke ook van toepassing. Daarnaast biedt deze optie een kans om de druk bezette kruispunt met de Oostergoweg/Stationsweg te ontlasten. Het kruispunt kent namelijk geen in- en uitgang voor de Schrans en er ontstaat een mogelijkheid om de fietstunnel door de trekken onder het kruispunt. Ongeveer 17.000 fietsers hoeven hierdoor het kruispunt niet meer te passeren.

Schrans met nieuwe invalsweg

Invals-en stroomweg in nieuwe situatie

 

Station Leeuwarden
Optie één en drie bieden een aantal voordelen ten aanzien van het project EGSL/Werpsterhoeke. Momenteel zijn er plannen om voor “Project ESGL” spoor 5A/B op te splitsen naar alleen spoor 5A. Het deel waar spoor 5B ligt komt te vervallen en wordt gesaneerd voor perronverbreding, dat zal doorlopen tot aan het huidige spoor 6. Echter is hier geen rekening gehouden met doortrekken van treindiensten vanuit Harlingen of Sneek naar Groningen (-Duitsland). Het verbreden van het perron door het opbreken van spoor 5b zorgt er namelijk voor dat er nog maar één doorgaand spoor is. Het aantal perronsporen blijft echter gelijk, dus op dat terrein voegt het niks toe. Sterker nog: het haalt een belangrijke functionaliteit weg: de mogelijkheid voor doorgaande treinen (passagier,  goederen-, meet- en werktreinen) om elkaar op station Leeuwarden te kunnen passeren.

Station Leeuwarden spoor- perron 6

Toekomstige sporensituatie conform huidige ontwerp ESGL: duur en minder functionaliteit

Om deze reden heeft de Werkgroep Spoor in Fryslân bij de provincie en ProRail een alternatieve spoorligging voorgesteld, waarbij de huidige functionaliteit zoveel mogelijk in stand blijft. De sporen 5b en 6b hoeven alleen maar een stukje verder naar buiten (het zuiden) gebogen te worden, zodat het perron verbreed kan worden. De Provincie Fryslân heeft in beginsel wel oren naar dit voorstel, omdat dit een besparing in de kosten moet opleveren. Dus een beter ontwerp, voor minder kosten: win-win!

In onderstaande afbeelding de oplossing in de situatie zoals de Werkgroep Spoor in Fryslân deze graag zou zien: Wél perronverbreding, géén verlies aan functionaliteit en nog goedkoper ook. Men hoeft zo namelijk niks te veranderen aan de wissels en beveiliging, wat vaak het duurste is. Het verwijderen van het kruiswissel (spoor 5a/b-6a/b) zou de provincie Fryslân €800.000 euro, geld dat nu bespaard kan worden.

Station Lw verbeterd eind beeld

De spoorligging in de door de Werkgroep Spoor in Fryslân voorgestelde variant: wissels blijven liggen, perron wordt wél breder en toekomstige ontwikkelingen (bv. extra perron) blijven zónder hoge kosten inpasbaar.

 

Toelichting
Spoor 8 (oranje) blijft liggen zoals deze ligt, maar wordt een paar meter verlengd onder de kap. Spoor 5b (blauw) zet de boog iets oostelijker in, waardoor deze ter hoogte van spoor 8 op de plek van spoor 6b ligt. Het perron kan daardoor worden verbreed. In spoor 5b is ruimte voor 100 meter recht spoor. Spoor 6b komt te liggen op de locatie waar tot de aanleg van de voetgangerstunnel spoor 7b heeft gelegen. Voor dit spoor is nog altijd ruimte binnen de bovenleidingsportalen. Spoor 6b kan gebruikt worden als opstelspoor, hetzij kort, hetzij langer, al naar gelang behoefte. Probleem is dat ProRail niet mee wil werken, omdat de overweg De Schrans te dicht op het perron zou komen te liggen. Daardoor is er volgens ProRail te weinig perronlengte beschikbaar voor toekomstige langere treinen. De Werkgroep Spoor in Fryslân bestrijdt die stelling, omdat volgens onze opmetingen de afstand tussen De Schrans en het kruiswissel bij het station meer dan voldoende lengte heeft voor de door ProRail gestelde eisen, inclusief benodigde veiligheidsmarges. Desondanks blijft ProRail niet mee willen werken, met als voornaamste oorzaak de overweg De Schrans. Vertunneling van de overweg biedt dus ook de oplossing voor een betere inrichting van station Leeuwarden, inclusief een extra spoor en een kostenbesparing voor ESGL.

 

Werkgroep: Kostenbesparend en doorkoppelen blijft mogelijk 
Het is reëel dat ik de toekomst wordt besloten om de treinen vanuit Groningen in Leeuwarden door te koppelen richting Werpsterhoeke (-Heerenveen), Sneek of Harlingen. In het huidige ontwerp van ESGL zou dit hoge kosten met zich meebrengen, omdat de voetgangerstunnel moet worden verlengd, de (gloednieuwe) lift moet worden verplaatst en een extra spoor moet worden aangelegd. Daarnaast moet de kruiswissel, die voor €800.000, – is verwijderd, weer worden teruggeplaatst in het emplacement. Deze toekomstige kosten kunnen worden voorkomen door het ontwerp van de Werkgroep Spoor in Friesland. In dat ontwerp blijft het extra spoor gewoon liggen en binnen de huidige bovenleidingsportalen is er voldoende ruimte om een extra perron aan te leggen voor spoor 6b. Het doorkoppel zal in de toekomst dus mogelijk zijn zonder een al te grote investering van gemeente/provincie.

 

Aantal gebruikers van overweg ‘de Schrans’

Type Passages per dag
Voetgangers ± 3.000
Fietsers ± 17.000
Auto’s ± 12.000
Bussen ± 125

 

 

Kosten

Optie één
Om een inschatting te maken van de kosten van een volledige vertunneling van overweg ‘de Schrans’ wordt gekeken naar vergelijkbare tunnels in Nederland. De volgende tunnels worden of zijn onlangs gebouwd in Nederland en hebben een vergelijkbaar karakter:

  • Onderdoorgang Ede, Hakselerweg:                € 13 miljoen
  • Onderdoorgang Wolvega, Om den Noort:    € 12 miljoen
  • Onderdoorgang Hurdegaryp:                          € 15,5 miljoen

 

De kosten van de vertunneling overweg ‘de Schrans’ zal naar inschatting van WgSiF  ±€14,5 miljoen gaan kosten. Hiertegenover staat dan wel dat er €800.000 euro bespaard wordt door het laten zitten van de kruiswissel, ook worden er kosten bespaard door spoor 8 niet recht te trekken en worden er kosten bespaard op de beveiliging van het spoor.

 

Optie twee en drie
Om een inschatting te maken van de kosten van een gedeeltelijke vertunneling van overweg ‘de Schrans’ wordt gekeken naar vergelijkbare tunnels in Nederland. Hierbij geldt wel dat de kosten hoger zullen uitvallen wanneer de tunnel onder het kruispunt wordt doorgetrokken.

  • Fietstunnel Berk, Rauwbraken:                       € 7,2 miljoen
  • Fietstunnel spoorzone Tilburg:                       € 9 miljoen

 

De kosten van de gedeeltelijke vertunneling overweg ‘de Schrans’ zal naar inschatting van WgSiF  ±€8 miljoen gaan kosten. Bij het sluiten van de overweg (optie 3) wordt er €800.000 euro bespaard wordt door het laten zitten van de kruiswissel, ook worden er kosten bespaard door spoor 8 niet recht te trekken en worden er kosten bespaard op de beveiliging van het spoor.

 

Conclusie
De Werkgroep Spoor in Fryslân wil de gemeente Leeuwarden en provincie Fryslân oproepen om voortvarend een besluit te nemen over het vertunnelen van De Schrans. De werkgroep legt hierbij nadrukkelijk de nadruk op optie één en drie, het volledig vertunnelen, dan wel vertunnelen voor fietsers en voetgangers en het sluiten van de overweg. Deze opties bieden veruit de meeste voordelen op het gebied van veiligheid en geven belangrijke voordelen met betrekking tot de projecten ESGL en Werpsterhoeke. Het advies van de Werkgroep Spoor in Friesland is om te kiezen voor optie 3, het aanleggen van een fietstunnel en het sluiten van de overweg. Hierbij wordt de veiligheid optimaal bevorderd, het zuiderplein aanzienlijk ontlast en een kostenbesparing gerealiseerd voor project ESGL en een toekomstige doorkoppeling van de treinen van en naar Groningen.